Innoveren: kennis, kunde, kassa

Over innovatie, Oost NV en de kenniseconomie van Oost-Nederland

Vernieuwende ondernemers vinden hun weg naar ontwikkelingsmaatschappij "Oost NV". Met die ondernemers realiseerden we in vier jaar ruim 300 miljoen euro aan R&D impulsen in Oost-Nederland. We trokken buitenlandse bedrijven aan, staken risicokapitaal in veelbelovende ondernemers en knapten bedrijvenparken op.

Wilt u meer weten over ontwikkelingsmaatschappij Oost NV? Klik dan op onderwerp:

Index

• Oorsprong
• Fusie
• Meerwaarde
• Focus
• Trends
• Kernwaarden

Spin in het web

De ontwikkelingsmaatschappij "Oost NV" is tegenwoordig spin in het web in het aanjagen van de kenniseconomie. Maar die rol hadden we niet altijd. De geschiedenis van ontwikkelingsmaatschappij Oost NV en haar voorlopers vormt een tijdsbeeld van 35 jaar verandering in denken over economisch beleid. ‘Regionale achterstanden wegwerken’ transformeerde in ‘actief op de bres voor mondiale concurrentiekracht’.

Ontwikkelingsmaatschappijen sinds 1975

Nederland in de eerste decennia na de oorlog. De economie groeit uitbundig, maar niet overal. De ‘randen van Nederland’ blijven achter bij de Randstad. Oorzaak: grote werkloosheid door mechanisatie van de landbouw. Gevolg: dreigende ontvolking.

Regionaal economisch beleid

Het kabinet-Drees grijpt in met de eerste nota over regionaal economisch beleid. Het geformuleerde beleid van toen ademt de maakbaarheidsgedachte: verplaatsing van complete rijksdiensten naar ‘de randen’, bevordering van industrialisatie, verschillende investeringspremie- en migratieregelingen.

Einde industrialisatiepolitiek

Die industrialisatiepolitiek loopt in 1966 vast als de hoogconjunctuur ten einde komt. De textielindustrie in Twente komt in de problemen, maar ook de industrie van Nijmegen, Deventer, Kampen en de Gelderse Achterhoek. Als er na de oliecrisis van 1973 ook nog een recessie optreedt, krijgt het regionaal economisch beleid een nieuwe impuls met de vestiging van ontwikkelingsmaatschappijen. Die moeten de regelingen om de regionale economie uit het slop te trekken coördineren en ‘de regionale onevenwichtigheden’ stevig aanpakken.

Oprichting OOM, GOM, Eskan

Dus richt het Rijk in 1975 samen met de provincie Overijssel de Overijsselse Ontwikkelingsmaatschappij (OOM) op en een aantal jaren later volgt de Gelderse Ontwikkelingsmaatschappij (GOM), twee NV’s als intermediair tussen overheid en bedrijfsleven. In 1994 ziet Eskan het licht, voor het Knooppunt Arnhem-Nijmegen, waar op dat moment 25 procent van de bevolking werkloos is.

Stimulering werkgelegenheid

Achterstanden wegwerken en werkgelegenheid stimuleren vormen destijds de hoofdmoot van het werk van de drie voorlopers van Oost NV. Zo helpt Eskan in de jaren negentig veel academici en hbo’ers bij het omscholen in de ICT, maar start ook innovatieprojecten voor het mkb, investeert in infrastructuur en incubators voor startende bedrijven. Het geloof in de overheid als verkeersregelaar van de economie is dan nog steeds groot. “Een nieuw bedrijventerrein inrichten en daar bedrijven naar toe verplaatsen, was toen nog een normale gedachte”, - Theo Föllings, destijds directeur bij Eskan, nu manager Bedrijfsomgeving, Ontwikkeling & Innovatie bij ontwikkelingsmaatschappij Oost NV.

Fusie OOM, GOM, Eskan tot Oost NV

Rond 2000 beginnen OOM, GOM en Eskan tegen de regiogrenzen aan te botsen. De Europese Unie dijt uit en daarmee schaalt het begrip regio op. Een gebied als Arnhem-Nijmegen met 700.000 inwoners is minder dan een stip in Europa. Datzelfde geldt voor Twente. Ook het ministerie denkt steeds vaker in landsdelen en minder in regio’s. De drie ontwikkelingsmaatschappijen in Oost-Nederland vullen elkaar bovendien prima aan. De GOM is in zwaar weer gekomen door een aantal verkeerde investeringen met het participatiefonds en heeft weinig ervaring in ontwikkeling en innovatie. De OOM is goed in bedrijven aantrekken maar heeft een erg klein ontwikkelingsfonds. Eskan is goed in innovatie en het maken van programma’s, maar heeft geen participatiebedrijf. In 2003 fuseren de drie tot Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland NV.

“Je wilt een beweging op gang krijgen, je wilt dat mensen in actie komen, dat er dynamiek ontstaat.”

Meerwaarde

De fusie komt in 2003 tot stand in een kenterend tijdsgewricht. Werd voorheen gedacht in termen van ‘achterstanden wegwerken’ en ‘zielige regio’s die hulp behoeven’, de Lissabon-agenda (2000) zorgt voor een omslag. De Europese Unie formuleert ambities voor een Europese kenniseconomie met daarin een vooraanstaande rol voor regio’s. 'Bestaande economische sterktes clusteren en de kenniseconomie stimuleren' is sinds 2003 het parool. “Vanuit je knelpunten en zwaktes redeneren is anders dan zeggen: dit is onze toegevoegde waarde. Dit vraagt om een andere mindset.”

“Internationaliseren, innoveren, investeren en infrastructuur vormen onze toegevoegde waarde. En dat alles onder één dak.“ - Henk Ligtenberg, manager Investeringsbevordering Oost NV

“Wij bieden ondernemers naast risicokapitaal ook toegang tot regionale netwerken voor innovatie. Ook daar ligt onze toegevoegde waarde.“ -  Marius Prins, directeur PPM Oost

“Onze meerwaarde zie je terug in de bruisende resultaten van bedrijven in de topsectoren van Oost-Nederland: Agrofood, Life Sciences, High Tech.” - Karin van Willigen, algemeen directeur Oost NV

Focus op Food, Health, Technology

De Lissabon-agenda maakt dat de provincies Gelderland en Overijssel consequent kiezen voor drie sterktes in Oost-Nederland: voedsel, gezondheid en technologie. Een focus die de slagvaardigheid enorm vergroot. Sindsdien blijven de provincies en ontwikkelingsmaatschappij Oost NV de drie speerpunten consequent op tafel leggen richting geldbronnen. Er komt veel geld naar de regio waarmee ontwikkelingsmaatschappij Oost NV samen met bedrijven innovatieprojecten maakt.

Mondiaal concurreren

Sinds 2000 is de blik tevens permanent gericht op concurrentiekracht, regionaal, nationaal en internationaal. Mondiaal concurreren in een steeds kleinere wereld.

“Sinds de fusie kunnen we ons - dankzij schaalvergroting - internationaal beter profileren. We houden ons consequent aan onze speerpunten. Daarom weten steeds meer bedrijven ons te vinden.” – Henk Ligtenberg, manager Investeringsbevordering Oost NV

Kennis, kunde, kassa

“Daardoor zijn we van een regionale ontwikkelingsmaatschappij veel meer een 'economische ontwikkelingsmaatschappij' geworden. Vroeger maakten we ons druk over de verdubbeling van een snelweg, meer stations of een extra brug.  We zijn nu gericht op ondernemerschap, innovatie, valorisatie, toegevoegde waarde, van kennis naar kunde naar kassa. We zijn letterlijk een economische ontwikkelingsmaatschappij geworden.” - Theo Föllings, manager Bedrijfsomgeving, Ontwikkeling & Innovatie 

Valorisatie van kennis

“Je kunt valorisatie – commercialisatie van kennis -  niet volledig sturen. Je kunt wel drempels wegnemen, innovatie stimuleren. En dat kunnen wij samen doen.” - Karin van Willigen, algemeen directeur Oost NV

Trends voor de toekomst

Overheden krijgen momenteel steeds meer aandacht voor het gat tussen innovatieontwikkeling en marktintroductie, de innovation gap. Europa is heel goed  in kennisontwikkeling, maar helaas slecht in het vermarkten, het vercommercialiseren van die kennis. “Je ziet toch vaak dat innovaties een kast vol papier en prototypes opleveren, maar niemand verdient er geld aan, als geen enkele innovatie de markt haalt.”

Business development

Het beleid om de economie te stimuleren ontbeert business development, de schakel tussen innovatieontwikkeling en het vermarkten van die kennis. Financiers zijn immers pas bereid met geld over de brug te komen als er een business case is. Oost NV wil de komende jaren deze rol verder oppakken. De afgelopen tien jaar had  businesscase-ontwikkeling en financiering al een prominentere rol in het werk. De vervolmaking van businesscases is nu een logische volgende stap.

Open innovatie

Daarnaast wordt open innovatie steeds meer een trend. Door de toenemende internationale concurrentie en korte ‘time-to-market’ wordt R&D steeds vaker een te grote kostenpost. Bedrijven gaan dat risico delen via open innovatie. In Oost-Nederland is Oost NV daarin een trekker.

Revolving funds

“De belangstelling groeit voor revolverende fondsen die subsidies vervangen. Fondsmanagement van deze financieringsvorm is de expertise van ons participatiebedrijf PPM Oost.” aldus Marius Prins, directeur PPM Oost.

Passie voor economie en bedrijvigheid

Hoewel de opvattingen over innovatie en stimulering van de economie in 35 jaar sterk zijn veranderd, zijn de waarden van de mensen bij ontwikkelingsmaatschappij Oost NV een constante gebleven. Passie voor economie en bedrijvigheid zit de 75 medewerkers in de genen. Onafhankelijk en betrouwbaar in het zakendoen met ondernemers, dat zijn we ook.

Als intermediair tussen overheid en bedrijfsleven lukt het Oost NV telkens weer concurrerende ondernemers te laten samenwerken aan mooie nieuwe vindingen voor de kenniseconomie. Bevlogen. Voor ondernemers en voor de kenniseconomie in Oost-Nederland. Zodat die volwaardig meedoet in Nederland én in de mondiale arena.

“Oost NV is een betrouwbare partner in het zakendoen, in bedrijven samenbrengen, want wij kunnen ondernemers niet beduvelen: er met hun idee vandoor gaan. Dat schept vertrouwen”, Theo Föllings, manager Bedrijfsomgeving, Ontwikkeling & Innovatie Oost NV

Jaarlijks halen wij tientallen internationale bedrijven naar de regio als innovatie-impuls voor onze topsectoren. Daarnaast helpen we – via dezelfde internationale netwerken - steeds meer bedrijven internationaliseren vanuit Gelderland en Overijssel.“ - Henk Ligtenberg, manager Investeringsbevordering Oost NV

“Geldzaken zijn in de eerste plaats mensenwerk; bedrijfsfinanciering is maatwerk. Risicokapitaal verschaffen aan ondernemers die durven en doen is de kern van onze activiteiten. Winst is belangrijk voor een participatiebedrijf. Voor ons staat echter niet alleen onze eigen winst voorop, maar ook de positieve bijdrage van een bedrijf aan de economische ontwikkeling in Oost-Nederland.“ -  Marius Prins, directeur PPM Oost

“De mensen hier hebben passie voor economie en bedrijvigheid.” - Karin van Willigen, algemeen directeur Oost NV